مرکز نوآوری اجتماعی سلام

Salam Social Innovation Center

توسعه ی محلی و اقتصاد اجتماعی در مناطق روستایی کبک (٢)
١٣٩۶/٠٩/٢۶

عکس توسعه ی محلی و اقتصاد اجتماعی در مناطق روستایی کبک (2)

در کبک، مانند بسیاری دیگر از جوامع صنعتی، جوامع روستایی با مکانیزه شدن کشاورزی (که منجر به کاهش تقاضا برای نیروی کار و متعاقبا مهاجرت جمعیت‌های روستایی شد) رو به زوال گذاشت.  باوجوداین، تا مدت­ها فعالیت مناطق روستایی فقط محدود به کشاورزی نبود. درواقع، جمعیت کشاورز کانادا در سال ۱۹۵۶ به اقلیت تبدیل شدند. مناطق روستایی کبک را کسانی تشکیل می‌دادند که پیشینه، مهارت‌ها و علایق گوناگونی داشتند. زیرساخت اجتماعی-اقتصادی این جوامع تغییر یافته است، و با چالش‌های بسیاری روبه‌رو شده‌اند، از جمله پرداختن به مهاجرت جمعیت، خصوصا جوانان. ایجاد شغل؛ تداوم بقای خدمات مجاور؛ و تضمین همزیستی موفقیت‌آمیز بین ساکنان و طبیعت.

در همان زمان، نفوذ و نقش کلیسا در کبک افول شدیدی داشت، و این وضعیتی بود که یکی از محورهای محور مهم شبکه‌های اجتماعی را از بین برده بود. مناطق روستایی کبک مجبور به بازسازی خود و تصریح بر اراده‌ی این مناطق برای حفظ جوامع روستایی پویا شدند. این تمایل با مقاومت روبه‌رو شد. در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰، شاخص مناطق روستایی کبک متروکه شدن روستاها بعد از تعطیلی خدمات محلی توسط دولت بود (دولت ارائه‌ی این خدمات را برای جمعیت پراکنده بسیار پرهزینه ارزیابی می‌کرد). ساختمان‌ها ویران شدند تا جلوی بازگشت ساکنان آنها گرفته شود، و مردم در شهرهای متوسط اسکان داده شدند. متروکه شدن دهکده‌ها خدشه‌های عمیقی وارد آورد و به بسیج شهروندی بی‌سابقه‌ای با عنوان «عملیات کرامت»[۱] منجر شد. جوامع روستایی برنامه‌های دولت را نپذیرفتند و تصمیم گرفتند مسئولیت توسعه‌ی خود را برعهده بگیرند و پروژه‌های جمعی ایجاد کنند. امروزه این روش­های دولتی خاتمه یافته‌اند، اما جوامع روستایی هنوز هم باید روش‌هایی برای احیای جوامع خود بیابند.

همچنین، دولت از ناکامی راه‌حل‌های افراطی­ای که ۴۰ سال قبل اتخاذ کرده بود درس‌هایی آموخته و لذا رویکرد خود را تعدیل کرده است. برای همراهی جوامع روستایی در جست‌وجوی راه‌حل‌های نویدبخش برای توسعه، دولت کبک، با حمایت «شرکای روستایی»، خط‌مشی ملی درباره‌ی روستانشینی (NPR) مدون کرد. اولین نسخه‌ی این خط‌مشی بین سال‌های ۲۰۰۷-۲۰۰۲ اجرا شد، و دومین خط‌مشی سال‌های ۲۰۱۴-۲۰۰۷ به اجرا درآمد.

اهداف نسخه‌ی ۲۰۱۴-۲۰۰۷ عبارت‌اند از:

  1. تقویت نقش مقامات انتخاب­شده­ی شهرداری و شوراهای منطقه‌ای شهر (MRC) به نفع توسعه‌ی روستایی.

  2. تضمین اینکه هر ناحیه ابزار عمل را در اختیار دارد.

  3. تشویق توسعه‌ی پویا برای هر ناحیه.

  4. تداوم توسعه‌ی چندوجهی جوامع روستایی.

  5. تسهیل همکاری بین مناطق روستایی و شهری و تکمیل امور توسط هر دو منطقه.

  6. ارائه‌ی حمایت عینی از دولت در فرآیندها، راهبردها و پروژه‌های جوامع روستایی.

 

مشخصا، NPR نماینده­ی تزریق ۲۸۰ میلیون دلار از طرف دولت کبک در مدت هفت سال است. این خط‌مشی ۱۰۱۱ شهرداری و ۳۴ جامعه‌ی محلی کانادا را با جمعیت کلی که سال ۲۰۰۵ ۱۹۱۳۹۱۰ نفر است پوشش می‌دهد.

بنگاه‌های اقتصاد اجتماعی شرکای مهمی در توسعه‌ی روستایی در کبک­اند. کارآفرینان خصوصی غالبا بازارهای روستایی را بسیار کوچک‌تر از آن می‌بینند که سودآور باشند. بنگاه‌های اقتصاد اجتماعی که با بسیج شهروندان به وجود می‌آیند تنها گزینه‌ی موجودند. این بنگاه‌ها خصوصا برای رویارویی با چالش‌های جامعه‌ی روستایی مناسب­اند. بنگاه‌های اقتصاد اجتماعی به احیای روستاها کمک می‌کنند و امکان مدیریت شهروندی را به وجود و روستاها را به مکان‌هایی جذاب برای زندگی بدل می‌کنند. این بنگاه‌ها امکان دسترسی جمعیت‌های روستایی به خدمات مجاور را فراهم می­کنند. بنگاه‌های اقتصاد اجتماعی در بخش خرده‌فروشی (یعنی تعاونی‌های مواد خوراکی، دادوستد خدمات متعدد با خواروبارفروشی‌ها، رستوران‌ها و پمپ‌بنزین‌ها)، تعاونی‌های بهداشتی، اولین مراکز مراقبت کودکان و غیره حضوری قوی دارند.

همچنین، بنگاه‌های اقتصاد اجتماعی، از طریق خدمات مراقبت در منزل و محل سکونت برای سالخوردگان، به سالمندان کمک می‌کنند تا به زندگی در محیط مالوف خود ادامه دهند. همچنین، این بنگاه‌ها، با توجه به نقش مهمی که در زمینه‌های گردشگری و تفریح دارند، در کیفیت زندگی هم دخیل­اند. در بخش فرهنگی نیز حضوری فعالی دارند و موزه‌، مراکز ترجمه‌ی شفاهی، فستیوال‌ها، زیرساخت برای کنسرت‌ها و غیره را به وجود می‌آورند. این طرح‌ها غالبا توسط هنرمندان و گروه‌های شهروندی اتفاق می‌افتد، و زیرساخت‌های فرهنگی غالبا چندمنظوره است. در بسیاری از روستاها، کافه‌ی فرهنگی نقش رستوران یا محل ملاقات را ایفا می‌کند، یا می‌تواند دسترسی به خدمات اینترنت پرسرعت را فراهم آورد.

اقتصاد اجتماعی در سایر بخش‌ها نیز فعال است. در بخش مخابرات، رادیوی محلی غالبا تنها منبع اطلاعات محلی است. بنگاه‌های اقتصاد اجتماعی پروژه‌هایی را نیز برای احیای بخش جنگل‌داری طراحی می‌کنند (برای مثال، تولیدات جنگلی غیرچوبی، تولید انرژی با زیست‌توده‌های جنگلی، تفریح-گردشگری). از طریق تعاونی‌ها و سازمان‌های غیرانتفاعی، در جوامع روستایی مساکنی فراهم می‌شوند که در محدوده‌ی استطاعت افراد باشد.

بنابراین، بنگاه‌های اقتصاد اجتماعی منبع مهم ایجاد شغل هستند. برای مثال، بنگاه‌های خدمات متعدد، بنگاه اقتصاد اجتماعی در حوزه‌ی کسب‌وکار مراقبت خانگی (که بخشی از شبکه‌ی ۱۰۰ بنگاه اقتصاد اجتماعی است که بیش از ۶ هزار نفر را در استخدام خود دارد)، بیش از ۲۰۰ نفر را به کار می‌گیرد و یکی از بزرگ‌ترین کارفرمایان در شورای شهر منطقه‌ی Côte-de-Gaspé است.

اقدامات متعدد در NPR در تقویت ظرفیت بنگاه‌های اقتصاد اجتماعی جوامع روستایی سهیم بوده‌اند. درواقع، کل خط‌مشی مبتنی بر رویکردی مشارکتی است که در آن مراجع برگزیده و شهروندان نقش فعالی ایفا می‌کنند. در میان ابزارهای متعدد توسعه، اولین ابزاری که NPR ایجاد کرده «معاهدات روستایی» است. توافق‌هایی بین دولت کبک و MRC ها برای تقویت توانایی جوامع روستایی در کنترل توسعه‌ی این جوامع صورت گرفته است. هر MRC متشکل از مراجع برگزیده در سطح محلی از تمام شهرداری‌ها، باید متعهد به شناسایی نویدبخش‌ترین طرح‌های توسعه باشد، طرح‌هایی که باز و مشارکتی هستند. درنتیجه، دولت وجوهی برای پشتیبانی از این طرح‌ها فراهم می‌کند. وجوه «معاهدات روستایی» برای پشتیبانی از پروژه‌های شهری یا بنگاه‌های اقتصاد اجتماعی استفاده می‌شوند. پروژه‌ها با استفاده از فرآیندی تمرکززدایی شده انتخاب می‌شوند که مراجع محلی شهرداری از طریق این فرآیندها مشارکت شهروندان در توسعه‌ی محلی را تشویق می‌کنند. مراجع شهری اختیارات وسیعی در مدیریت وجوه داشته‌اند.

از سال ۲۰۰۷، نتایج معاهدات روستایی عبارت‌اند از:

  • ۵۰۱۱ پروژه پشتیبانی شده‌اند؛

  • ۸۰ میلیون دلار از طرف دولت کبک به این معاهدات اعطا شده است که پشتیبان ۶۸۰ میلیون دلار در سرمایه‌گذاری از طرف نهادهای دیگر، از جمله صندوق‌های سرمایه‌گذاری توسعه‌ی محلی، صندوق‌های بازنشستگی، مبالغ اعطایی و سرمایه‌گذاری سنتی بخش خصوصی، بوده است.

  • ۶۹۰۰ شغل ایجاد یا حفظ شده‌اند؛

  • هزینه‌ی متوسط هر پروژه۱۳۵۶۸۳ دلار است؛ و

  • ۱۷۴۰۲ دلار از طرف صندوق‌های معاهدات روستایی برای هر پروژه اعطا شده است.

بخش دیگری از NPR شبکه‌ای از ۱۸۰ عامل توسعه‌ی روستایی را ایجاد می‌کند. تعهد این عاملان بسیج و ارائه‌ی پشتیبانی فنی برای فرآیندی هماهنگ در جوامع و پشتیبانی از پیش‌برندگان پروژه در توسعه‌ی طرح آنها بوده است.

آزمایشگاه‌های روستایی اقدامی جدید در NPR دوره‌ی ۲۰۱۴-۲۰۰۷ بوده‌اند. این آزمایشگاه‌ها پروژه‌های آزمایشی­اند که طرح‌های نوآورانه را در بخش‌هایی به انجام می‌رسانند که به‌قدر کافی مطالعه نشده‌اند و نمایانگر راه‌حل‌های بالقوه برای جوامع روستایی­اند. آزمایشگاه‌های منتخب ماموریت تولید دانش و تخصص جدیدی را برعهده دارند که در صورت موفقیت به سایر جوامع روستایی قابل‌انتقال خواهند بود. آزمایشگاه‌های روستایی توسط شهرداری‌ها، سازمان‌های توسعه یا بنگاه‌های اقتصاد اجتماعی مدیریت می‌شوند. پانزده آزمایشگاه از میان ۳۳ آزمایشگاه روستایی توسط بنگاه‌های اقتصاد اجتماعی هدایت می‌شوند و تعدادی نیز روی بسیج شهروندی تمرکز می­کنند؛ برخی دیگر روی جنبه‌های فنی و بخش‌های اقتصادی جدید تاکید می‌کنند؛ در حالی­که برخی دیگر هر دو عامل را با هم تلفیق می‌کنند. چند ناحیه روی پیوند قوی بین مشارکت شهروندی و ایجاد پروژه‌های موفق تاکید می­کنند و پذیرای توسعه‌ی اقتصاد اجتماعی­اند. درنتیجه، رویکرد کلی NPR مبتنی بر خودمختاری جوامع محلی و توانمندسازی مراجع انتخابی در سطح محلی و شهروندان است. این وضعیت مشابه بینش اقتصاد اجتماعی و همبسته است و حمایت و تشخیص اقتصاد اجتماعی را تقویت می‌کند. در بحبوحه‌ی تدارک   NPR سوم توسط کبک، بی‌شک نقش اقتصاد اجتماعی در مناطق روستایی کبک رشد خواهد کرد. 



[۱] - Operation Dignity


استفاده از مطالب فقط برای مقاصد غیر تجاری و با ذکر منبع بلامانع است. کلیه حقوق این سایت متعلق به مرکز نوآوری اجتماعی سلام می‌باشد.

Copyright © 2014 - 2017