مرکز نوآوری اجتماعی سلام

Salam Social Innovation Center

مراکز یادگیری هیپوکامپ
١٣٩٧/٠٢/٠٢

عکس مراکز یادگیری هیپوکامپ


تاثیر، مقیاس ­پذیری و پایداری طراحی

مراکز آموزش هیپوکامپ برای مقیاس ­پذیری طراحی شده ­اند. چشم انداز آن ایجاد فرصت­ های یادگیری و در پس آن فعال کردن قدرت انتخاب در کودکان و نوجوانان روستایی در هندوستان است.[۱] مقر اصلی آن در بنگلور واقع در استان کارناتاکا هند بوده، و در زمان تالیف این کتاب دارای ۱۰۴ مرکز آموزشی است. طراحی این مخاطره اجتماعی، در سطوح مختلف سازمانی، محتوا و سطوح تحویلی، برای تسهیل در عملیات و به حداکثر رساندن نتایج، انجام شده است.

چالش ­های شناسایی شده توسط تیم اچ.ال.سی کمبود یادگیری در هند و به ویژه در مناطق روستایی بود که کودکان تا سن ۶ سالگی که به مدرسه دولتی بروند، در هیچ محیط آموزشی قرار نمی­ گرفتند، و این مسئله آن­ها را در معرض عدم توانایی ­های شناختی و اجتماعی قرار می­داد. این مهم با نتایج یادگیری ضعیف آن­ها آشکار شده و تاثیر گسترده­ای بر زندگی آن­ها می­گذاشت. تیم اچ.ال.سی این سوال را از خود پرسید: ”چه می­شد اگر می­توانستیم بهترین شانس را برای کودکان به صورت عادلانه فراهم کنیم؟“ آنها این کار را با ایجاد یک سیستم پیش ­دبستانی که معیارهای در دسترس بودن، قابلیت پذیرش و کیفیت را برآورده می­کرد، انجام دادند. نوآوری در سطوح مختلف، کلیدی برای اطمینان از این بود که هر دو مدل آموزشی و مدل مدیریتی در هر یک از مراکز به اندازه کافی قوی هستند تا بتوان آن­ها را در صدها مرکز در مقیاس وسیع بدون کاهش کیفیت تکرار نمود. از طریق طراحی کاربر محور، تیم دو عامل کلیدی را که این امکان را فراهم می­کرد، شناسایی نمود: مشخصات آموزگاران استخدامی و آموزش دیده، و ماهیت و محتوای برنامه درسی. هر دوی آنها ساده و کاربردی طراحی شده بودند تا در مقیاس وسیع قابل اجرا باشند.

تیم اچ.ال.سی به جای استخدام معلمان آموزش دیده و با تجربه در سیستم مدارس دولتی موجود، از زنان روستایی در روستاهای عملیاتی هر مرکز استخدام نمود. زنان لزوما نیازی به آموزش و یا تحصیلات رسمی به عنوان معلم نداشتند و یا لازم نبود که به زبان انگلیسی مسلط باشند. تیم اچ.ال.سی مهارت­ های کامل مورد نیاز را به آن­ها آموزش داد. بخش بزرگی از برنامه درسی روزانه و ارتباطات در یک مرکز هیپوکامپ می­تواند با استفاده از زبان محلی، کلمات کلیدی خاص، عبارات و درس­هایی به زبان انگلیسی به کودکان تحویل داده شود. تیم اچ.ال.سی دریافت که آموزش تکنینک های جدید یادگیری و تدریس، کارآمدتر از کار با معلمان پیش دبستانی و باتجربه است که باید عادت­ های موجود خود را ترک کنند.

معلمان اچ.ال.سی دارای درجه خاصی از خودمختاری در اداره مرکز خود بودند و احساس استقلال می­کردند. بخش بزرگی از برنامه درسی نه تنها در مورد زبان، ریاضی یا سایر موضوعات علمی نبود بلکه دستورالعمل­ های رفتار در یک کلاس درس، کار تیمی و عمل کردن در یک سیستم منظم را آموزش می­داد.

استقلال مراکز یادگیری در سطوح مختلف عامل اصلی موفقیت بوده است: هر مرکز به عنوان یک واحد به لحاظ مالی پایدار است (با بیش از %۱۰۰ بازیابی هزینه) و تنها هزینه­ های غیر قابل برگشت سهم دفتر مرکزی است. معلمان در هر مرکز، مسئول ثبت نام دانش آموزان هستند و برای تطبیق مواد آموزشی، رسیدن به درجه­ای مشخص، و ترکیب محتوا و فرهنگ­های محلی آزادی عمل دارند. نقش ستاد مرکزی، توسعه و به روزرسانی برنامه درسی، تجاری­سازی، بازاریابی، نظارت و ارزیابی است. این هزینه را می­توان با افزایش تعداد مراکز، به طوری که حاشیه سود ناچیز آن­ها هزینه ­های اجرایی دفتر مرکزی را پوشش دهد، جبران نمود. بنابراین، در طراحی سازمان، ضروری بود که قطعا اندازه ستاد مرکزی در طول زمان با توجه به افزایش تعداد مراکز آموزشی به میزان زیادی افزایش نیابد. این امر از طریق ترکیب برخی عوامل قابل انجام بود.

یکی ازآن­ها تمرکززدایی و نظارت و ارزیابی خودکار است. ارسال کارکنان از دفتر مرکزی برای نظارت بر عملکرد هر یک از مراکز در مناطق روستایی بیش از حد هزینه دارد. در عوض، هماهنگ­ کننده­ های میدانی برای این کار استخدام شده و آموزش دیدند. هر هماهنگ­ کننده میدانی یک دسته از مراکز را در یک منطقه جغرافیایی مشخص نظارت می­کند و اجازه دارد روزانه بازدیدهایی را انجام دهد، بطوریکه هر مرکز یک بار در هفته به مدت دو الی سه ساعت مورد بازدید قرار گرفته باشد. اتوماسیون جمع­ آوری داده ­ها نیز با تجهیز هر مرکز به یک تبلت ارزان قیمت توسعه داده شد و رویکرد ساده­ تری برای ضبط، جمع­ آوری و تجزیه و تحلیل شاخص­ های عملکرد ثبت شده در بازرسی مراکز توسط افسران مزبور فراهم آورد.

علاوه بر این، بسیاری از مراکز هم به عنوان یک مرکز آموزش ابتدایی در صبح ­ها، میزبان کودکان زیر ۶ سال بودند و هم در بعدازظهرها تحت یک برنامه انگلیسی مقدماتی، میزبان کودکان بالای شش سال بودند که در سیستم مدرسه رسمی دولتی ثبت نام کرده­اند. برای برنامه انگلیسی مقدماتی، تیم اچ.ال.سی برنامه­ های مهارت خواندن موجود در سراسر جهان را مطالعه کرده و برنامه مهارت خواندن خود را ایجاد نموده است، که سطح ابتدایی زبان انگلیسی را به شش سطح تقسیم می­کند (در مقایسه با بیش از ۲۰ سطح که در برنامه­ های دیگر از سراسر جهان وجود دارد). آن­ها کتاب­ های کمک آموزشی کم هزینه­ ای با رنگ ­های مختلف برای جدا کردن سطوح تهیه کردند. آن­ها نام برنامه را ”با خواندن بزرگ شوید“[۲] نامیدند، بطوریکه که حروف دو کلمه اول لاتین، نشان دهنده شش سطح برنامه هستند: ”سبز، قرمز، نارنجی، سفید، آبی و زرد“[۳]. بنابراین، سیستم ساده شده و درک آن توسط معلمان، کودکان و والدین آسان شده است.

یکی دیگر از عوامل طراحی، توسعه بسته ای از منابع فیزیکی برای هر مرکز بود. برای اطمینان از استانداردسازی در سراسر مراکز، یک بسته اولیه از تجهیزات آموزشی (کتاب، گچ، اسباب بازی، صندلی و غیره) برای ارائه و تجهیز هر معلم به مواد آموزشی ضروری ایجاد شد. بنابراین، هر بار که یک مرکز جدید قرار است باز شود، ویژگی­ ها و هزینه­ های آن از پیش معلوم بوده و تهیه منابع به ترتیب با یک سیستم از پیش تعیین شده صورت می­گیرد.

فراتر از طراحی، در رشد هر سازمان، یک عنصر ضروری برای متعادل کردن توسعه، ایجاد سیستم ­های قوی است که بتوانند در برابر فشار مقیاس­پذیری سریع، مقاومت کنند. پیش­تر محاسبه شده بود که برای رسیدن به پایداری مالی به عنوان یک سازمان، اچ.ال.سی باید به چشم انداز ۶۰۰ الی ۷۰۰ مرکز آموزشی برسد. چگونه تیم می­تواند کیفیت کار در هر مرکز را حفظ کند و میزان افزایش بار کار در ستاد مرکزی را مدیریت کند؟ مورد اول از طریق تمرکز زدایی و خودکارسازی سیستم نظارت و ارزیابی حاصل شد. مورد دوم نیازمند توضیح فرآیندها و ساده­سازی سمت­ ها برای ساده ­سازی عملیات بود.

به عبارت دیگر، در فاز شروع هر سازمان، تعداد زیادی از سمت­ ها توسط تعداد کمی از افراد اجرا می­شود. تیم موسس مسئول ساخت محتوا، استخدام، ارزیابی، بازاریابی، حسابداری و حفظ رشد است. همچنانکه مقیاس سازمان بزرگ­تر می­شود، این سمت­ ها ساده­ شده­ اند. به جای داشتن یک شخص به عنوان مسئول استخدام معلمان و ثبت نام دانش آموزان برای باز کردن هر مرکز، ستاد مرکزی یک مامور استخدام متخصص در استخدام معلمان جدید و یک مامور بازاریابی متخصص در استخدام دانش آموزان جدید خواهد داشت. به طور مشابه، در مراحل ابتدایی ایجاد یک سازمان، رویه­ها و تصمیمات آشکار بسیاری، در محل، و بسته به هر سناریو و به صورت یک به یک، با توسعه رویکرد تیم، پیش گرفته می­شود­. همچنانکه سازمان بزرگ­تر می­شود، این فرایندها و مراحل ارزیابی می­شوند و در یک سیستم قرار می­گیرند.

اچ.ال.سی در ابتدا با ۱۷ مرکز آزمایشی شروع به کار کرد. در زمینه­ های توسعه سنتی بسیار غیر معمول است، که یک مرکز به عنوان یک نمونه آزمایشی تاسیس شود. اومش مالهوترا، بنیانگذار اچ.ال.سی، اصرار داشت تا آن را از ابتدا با هدف نهایی بزرگ مقیاس طراحی کنند. او می­خواست آن را آزمایش کند تا اینکه شکست بخورد. از ۱۷ مرکز در سال اول، این سازمان در سال دوم به ۷۸ مرکز افزایش یافت، تا زمانی که همه چیز به هم ریخت و معلمان از کار کناره­گیری کردند. سوال آزمون او این بود: ”چطور باید این کار را انجام داد تا همه چیز به طور اشتباه پیش برود؟“ و سپس آن­ها را تصحیح می­کرد تا این که در رشد سازمان، این موارد تکرار نشوند. هدف او طراحی مقیاس­ پذیر بودن سازمان بود چرا که کاربران نهایی آن میلیون­ ها کودک بودند که به آموزش با کیفیت مناسب دسترسی نداشتند.

آموزش و پرورش و مراقبت­ های بهداشتی در جوامع فقیر همیشه از لحاظ ارائه خدمات مقرون به صرفه و با کیفیت بالا با استفاده از یک مدل پایدار، همواره یک چالش بوده است دهه­ هاست که توسعه بین ­المللی و جهان بشردوستانه بر سر امکان ارائه آموزش مناسب در جوامع فقیر با استفاده از یک مدل مالی خودگردان در جدال است. از آنجایی که نمونه­ های فراوانی در زمینه مراقبت­ های بهداشتی نشان می­دهند که این امکان وجود دارد، اچ.ال.سی تلاش می­کند تا ارائه آموزش با استفاده از یک مدل سودآور را با اطلاعات و نتایج در دست، عملی سازد. چه ویژگی ­هایی آن­ها را از دیگر سازمان­های آموزشی در بخش کودکان کم درآمد، که پیش از آن­ها به اهدافشان دست نیافته بودند، متمایز می­کند؟

کلید موفقیت آنها تنها در مورد کسب و کار نبود. این بود که آن­ها یک سیستم از محصولات و خدمات را با استفاده از روش ­های نوآورانه ساخته و با هدف مقیاس­پذیری طراحی کردند، که از ابتدا یک هدف را پیش ­بینی می­کرد و میلیون­ ها کاربر نهایی را در بر می­گرفت و سیستم آزمایشی نیز با چشم­ اندازی برای رشد آن به مقیاس بزرگ­تر طراحی شده بود. این شامل ساده­ سازی و استاندارد سازی مواد آموزشی، مفاهیم اصلی و مدیریت مراکز یادگیری بوده است. همچنین شامل تمرکز زدایی فرآیند نظارت و ارزیابی با استفاده از یک سیستم چک لیست کارآمد بوده است، که در حال حاضر نیز با استفاده از تبلت ­های ارزان قیمت در هر مرکز و با رویکرد تسهیل فرایند تضمین کیفیت برتر، به صورت اتوماتیک انجام می­شود. در نهایت، هدف ساختن سیستم­ هایی برای مقیاس­ پذیری بوده است. این مورد شامل ساده ­سازی سمت ­ها در طول رشد سازمان است، درحالیکه در مرحله ابتدایی تاسیس سازمان، یک شخص مسئول انجام کارهای مختلف و تصمیم­ گیری­ های مختلف است؛ و همچنانکه سازمان رشد می­کند، نیاز به تقسیم کار تخصصی­ تری احساس می­­شود. این امر به آن­ها اجازه می­دهد تا به به ره­وری بیشتری از هر شخص که مسئول یک قسمت تخصصی از فرایند است، دست یابند: بازاریابی، استخدام، توسعه محتوا، توسعه محصول، تحویل و ارزیابی. در زمان تالیف این کتاب، تیم اچ.ال.سی، فاز نقشه­برداری فرآیندی را در دست اقدام دارد که با ارزیابی هر مرحله از عملیات، تعیین کند که چطور آن گام بهتر می­تواند در یک سیستم ساده و کارآمد قرار بگیرد و همانند یک ماشین خوب روغن کاری شده عمل کند در حالی که فرهنگ سازمانی حفظ شده و با رشد سازمان، از هدف اصلی خود دور نشود.

برگرفته از کتاب مقدمه ای بر کارآفرینی اجتماعی. نویسنده: ترسا چین. انتشارات دانشگاه امام صادق علیه السلام.

مترجم: علی اصغر سعدآبادی.

 



[۲] Grow by Reading

[۳] “g-r-o-w-b-y”: green, red, orange, white, blue, yellow


استفاده از مطالب فقط برای مقاصد غیر تجاری و با ذکر منبع بلامانع است. کلیه حقوق این سایت متعلق به مرکز نوآوری اجتماعی سلام می‌باشد.

Copyright © 2014 - 2017